استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
10.22034/jresd.2026.588907.1023
چکیده
نانها فراوردهای گیاهی از آردشدهی چند محصول زراعی و باغیاند که طی مراحل مختلف پخته و آماده میشوند. یکی از دستپختههای خوراکی انسانها، نانها هستند که به شرایط اقلیمی، آب و هوایی و فرهنگی-اجتماعی انواع گوناگونی دارند. در استان های مختلف ایران، نانهای گوناگونی پخته میشود که هر کدام تفاوتها و شباهتهای خاصی با مناطق دیگر دارند. یکی از نانهای رایج در استان چهارمحال و بختیاری، «کاکُلی» نام دارد که علاوه بر مصرف معمولی زندگی، به مناسبتهای خاصّ فرهنگی و مذهبی، با رویکردهای نذر و حاجتخواهی یا حاجتروایی، شادی و اندوه، تبریک یا تبرّک تهیه و پخش میشود. این مقاله، به اهمیّت کُلی نان در ایران و به مراحل تهیه و پخت، کارکردهای فرهنگی و اجتماعی، مذهبی و فرهنگ مردمی نان کاکُلی در چهارمحال و بختیاری میپردازد. در این مقاله، علاوه بر فرآیند پخت نان، آداب و آیینهای محلی، ملّی و مذهبی این نان، معرفی میشود. روش گردآوری عمدهی مواد و اطلاعات این پژوهش به صورت میدانی و مشاهدهی دقیق پژوهشگر در محل اجرا به دست آمده است و برای تکمیل اطلاعات آن، از منابع نوشتاری و کتابخانهای و اسنادی موجود نیز بهرهبرداری شده است. دستاوردهای این مقاله نشان میدهد که مردم مناطق سردسیری و کوهستانی مانند چهارمحال و بختیاری از این نان، برای خوراک طبیعی و همچنین آیینهای مذهبی و فرهنگی خود استفاده میکنند و آن را از حالت خانگی به تولید بازاری و مشتری پسند درآوردهاند. این نوع نان میتواند برای گردشگران و مسافران داخلی و خارجی بسیار جذاب و محبوب باشد. مهارت نان پختن در از مادران به دختران، انتقال مییابد و با دگرگونی ساختار زندگی امروزی، این گونه مهارتها، به صورت فنی و تخصصی به بخش صنعتی سپرده شده است. شایسته است که این هنرها و مهارتهای سنّتی و تاریخی ثبت و ضبط و شکل نوین و امروزی آن پیشنهاد شود تا میراث کهن نیاکانی در خانوادههای ایرانی، پایدار بماند.
قنبری عدیوی,عباس . (1405). نان کاکلی؛ میراث خوراکی و آیینی مردم چهارمحال و بختیاری. (e246994). پژوهشهای زیست قومشناسی و توسعۀ پایدار, (), e246994 doi: 10.22034/jresd.2026.588907.1023
MLA
قنبری عدیوی,عباس . "نان کاکلی؛ میراث خوراکی و آیینی مردم چهارمحال و بختیاری" .e246994 , پژوهشهای زیست قومشناسی و توسعۀ پایدار, , , 1405, e246994. doi: 10.22034/jresd.2026.588907.1023
HARVARD
قنبری عدیوی عباس. (1405). 'نان کاکلی؛ میراث خوراکی و آیینی مردم چهارمحال و بختیاری', پژوهشهای زیست قومشناسی و توسعۀ پایدار, (), e246994. doi: 10.22034/jresd.2026.588907.1023
CHICAGO
عباس قنبری عدیوی, "نان کاکلی؛ میراث خوراکی و آیینی مردم چهارمحال و بختیاری," پژوهشهای زیست قومشناسی و توسعۀ پایدار, (1405): e246994, doi: 10.22034/jresd.2026.588907.1023
VANCOUVER
قنبری عدیوی عباس. نان کاکلی؛ میراث خوراکی و آیینی مردم چهارمحال و بختیاری. پژوهشهای زیست قومشناسی و توسعۀ پایدار. 1405;():e246994. doi: 10.22034/jresd.2026.588907.1023