پژوهش‌های زیست قوم‌شناسی و توسعۀ پایدار

پژوهش‌های زیست قوم‌شناسی و توسعۀ پایدار

دانش پردازش و نگهداری خوراک در نظام‌ غذایی سنتی استان گیلان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مدیریت مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 گروه مدیریت مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
3 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
چکیده
نظام غذایی بومی به‌عنوان تمام غذاهای موجود در فرهنگی خاص، از منابع طبیعی در دسترس و موردپذیرش تعریف می‌شود. این نظام دوستدار محیط‌زیست بوده و نقش کلیدی در حفظ فرهنگ، بهزیستی و امنیت غذایی دارد. آگاهی بخشی و انتشار ابعاد مختلف نظام غذایی بومی امری ضروری در جهت تولید پایدار است. این مطالعه با هدف شناخت دانش بومی اجزای پردازش در نظام خوراک در مناطق روستایی شرق گیلان صورت پذیرفت. پژوهش حاضر، با روش مردم‌نگاری در قالب مشاهدۀ مستقیم، مشارکتی و مصاحبۀ نیمه‌ساختارمند، با کمک نمونه گیری گلوله برفی انجام شد و اجزای مختلف ذخیره‌سازی مواد غذایی مورد تحقیق قرار گرفت. غذا در زیست مردم گیلان در حکم بخش مهمی از هویت، باور و دانش است. بهره‌گیری از منابع گوناگون محلی چون برنج، لبنیات، میوه و سبزی از ویژگی‌های رژیم غذایی این منطقه است که در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و طولانی‌مدت استفاده می‌شوند. پردازش خوراک با روش‌های فرآوری لبنی، ترشی کردن، خشک‌کردن، تهیه نان، شور کردن، مربا سازی، رب سازی، دودی کردن، عصاره‌گیری گیاهان دارویی و آبگیری میوه‌های ترش بوده است که توسط ابزار بوم آورد از جنس چوب، فلز و سفال شامل توهه، خم، گمج، چوپاره و غیره انجام می‌گیرد. این تدابیر باعث کاهش ضایعات و پایداری در تولید شده و امکان بهره‌گیری از فواید درمانی و تغذیه‌ای را در فصول مختلف به وجود آورده است. جامعۀ محلی دارای دانش قابل‌توجهی در رابطه با بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی هستند که منبع ارزشمندی از راه حل‌های محلی برای ناامنی غذایی در دوره‌های بحرانی و کمبود است. امروزه استفاده از بسته بندی جدید، طعم‌سازی، تغییرات فیزیکی، تولید محتوای علمی و بصری از جمله نوآوری‌های موجود در نظام سنتی غذا در استان گیلان است و حفظ اصالت فرهنگی محصولات در کنار استفاده از فناوری‌های جدید و تمرکز بر بازاریابی، به موفقیت آن‌ها در بازارهای جهانی کمک می‌کند.
کلیدواژه‌ها

دوره 1، شماره 1 - شماره پیاپی 1
در حال انتشار
بهار 1405

  • تاریخ دریافت 31 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 20 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 20 شهریور 1404