پزشکی سنتی طبی است که مدت‌ها در خاورمیانه معمول و رایج بوده و به پزشکی باستانی شهرت دارد. این دانش از راه تجربه‌های گاه بسیار تصادفی حاصل شده است. پزشکی سنتی یکی از حوزه‌های دانش بومی است که ثبت و حفظ آن هم به‌عنوان یکی از سرمایه‌های علمی و فرهنگی کشور و هم به‌عنوان بستری برای توسعۀ دانش‌های علمی روز اهمیت دارد. با توجه به اهمیت این موضوع پژوهش حاضر به کحالی یا چشم‌پزشکی سنتی به‌عنوان شاخه‌ای از پزشکی سنتی پرداخته است که در قدیم شعبۀ خاص داشته و از قدیم این فن از طبابت جدا بوده است. این پژوهش کیفی با استفاده از ترکیبی از روش میدانی و کتابخانه‌ای انجام شده و در بخش کتابخانه‌ای از مردم‌نگاری‌ها و پژوهش‌های مردم‌شناسی موجود بهره گرفته است. براساس یافته‌های این پژوهش دانش کحالی در طب سنتی ایران را می‌توان در شیوۀ ‌درمان‌های مختلف اعم از گیاهی و غیرگیاهی و جادودرمانی دسته‌بندی کرد که هر کدام انواعی از درمان را شامل می‌شود. درمان‌های گیاهی استفاده از انواع گیاهان اغلب بومی را دربرمی‌گیرد. درمان‌های غیرگیاهی این روش‌ها را دربرمی‌گیرد: درمان با منشاء انسانی؛ درمان با امعاء و احشاء حیوان؛ درمان با مواد لبنی، پیه، چربی، روغن و گوشت حیوان؛ انتقال‌درمانی؛ باوردرمانی؛ بخوردرمانی؛ پرنده‌درمانی؛ پرهیزدرمانی؛ تیغ‌درمانی؛ جوهردرمانی؛ حشره‌درمانی؛ خاک‌درمانی؛ خزنده‌درمانی؛ خوراک‌درمانی؛ خون‌درمانی؛ داغ‌درمانی؛ دعادرمانی؛ دود و دوده درمانی‌؛ رگ‌درمانی؛ رنگ‌درمانی؛ زالودرمانی؛ سفال‌درمانی؛ سنگ‌درمانی؛ شوک‌درمانی؛ شیشه‌درمانی؛ فلزدرمانی؛ فیزیکی‌درمانی؛ کانی‌درمانی؛ گرددرمانی؛ و ماکیان‌درمانی. از روش‌های جادودرمانی می‌توان این موارد را برشمرد: تخم‌مرغ‌نویسی؛ خال‌گذاری؛ چشگ‌چیدن؛ سوزاندن زاج؛ و دس بسون. در هر سه روش مراحل پیشگیری، تشخیص و درمان مدنظر قرار می‌گرفته است. در این پژوهش مشاهده می‌شود که چگونه مردم عادی و حتی عامی که در محرومیت مطلق درمان و بهداشت به سر می‌بردند با هوشمندی و تجربه‌اندوزی و با استفاده از امکانات موجود به درمان خطرناک‌ترین امراض چشمی می‌پرداختند و در برخی موارد در درمان از کحال‌های فرنگ‌‌رفته پیشی می‌گرفتند.