این مطالعه بارویکرد و روش مردم‌نگاری (اتنوگرافی) و با هدف ثبت، توصیف و تحلیل نظام دانش بومی مرتبط با درخت سنجد در استان سمنان انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق مشاهدۀ مشارکتی و مصاحبه‌های عمیق اتنوگرافیک با 27 نفر از باغداران و آگاهان محلی در مناطق مختلف استان، به صورت هدفمند گردآوری و با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌های این تحقیق مردم‌نگارانه، علاوه بر مستندسازی نام‌های محلی و ارقام بومی، کارکردهای چندلایه سنجد را در زندگی روزمرۀ گذشته (ازجمله کاربردهای خوراکی، بهداشتی ـشویندگی، سوختی و احتمالات دارویی) در بافت فرهنگی آن بازمی‌نمایاند. همچنین، بازتاب سنجد در ادبیات شفاهی (شامل مَثَل‌ها، ترانه‌ها و توصیف‌های محلی) به عنوان بخشی از مادۀ فرهنگی این جامعه تحلیل شده است. این پژوهش بر این امر تأکید می‌ورزد که سنجد، فراتر از یک محصول باغی، جزئی از میراث فرهنگی ناملموس و اقتصاد معیشتی تاریخی منطقه محسوب می‌شود و روش مردم‌نگاری، ابزاری ضروری برای فهم عمیق، زمینه‌مند و نظام‌مند این پیوندهای فرهنگی فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها: دانش بومی، سنجد، استان سمنان، گیاه مردم نگاری، میراث فرهنگی ناملموس، قوم‌باغبانی.